دین شناسی

معرفت وشناخت(2)
نویسنده : سیدمحسن فروغی - ساعت ٦:٥٠ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/۱۱/٢٢
 

                                        بسم الله الرحمن الرحیم

(معرفت وشناخت)

 

     یکى از امتیازاتى که خداوند تبارک وتعالى به مؤمنین عطا مى‏فرماید، معرفت است واین معرفت، خود سر منشأ برکات ونعمات و الطاف الهى است.

 

قال امیرالمؤمنین ( علیه‏السلام ) العلم افضل من المال بسبعة:...الى ان قال :الخامس: المال یحصل للمؤمن والکافر والعلم لایحصل الاّ للمؤمن خاصّة. (1)

 

     امیرالمؤمنین ( علیه‏السلام ) فرمودند: علم از ثروت بهتر است به هفت دلیل...پنجم آن این است که: کسب مال وثروت هم براى مؤمن وهم کافر حاصل مى‏شود؛اماّ تحصیل علم فقط براى مؤمن مقدور است.

 

    بیان مطلب

 

    معلومات را مى‏توان به سه نوع تعریف کرد (1) - تعلیمى (2) تمرینى وتجربى(3)کشفى واشراقى .

 

    (1)= یک دسته از علوم را باید با آموزش فرا گرفت وبراى تحصیل آن، نیاز به هوش واستعدادوحافظه مى‏باشد.

 

به بیانى دیگر بعضى از علوم، نیاز به فکرى قوى مانند مسائل اصولى وفلسفى وریاضى...وبعضى دیگر نیاز به حافظه قوى دارد مانند مسائل طبّى، ...وبعضى دیگر، هم نیاز به حافظه قوى و هم فکر قوى دارد مانند مسائل فقهى ؛کسى که مى‏خواهد مجتهد وفقیه شود هم باید از فکر وهوش واستعداد بالایى برخوردار باشد تااصول فقه را بیاموزد وهم داراى حافظه‏اى قوى باشد که قواعد را به خاطر بسپارد و بتواند مبانى اصولى را بر مسائل فقهى تطبیق نماید.

 

    (2)= علوم تجربى وتمرینى (هنر): یک دسته دیگر از علوم هستند که فقط با خواندن، نمى‏توان آنها را فراگرفت بلکه باید با تمرین وتجربه کسب نمود که اصطلاحا به آنها "هنر" گفته مى‏شود؛ یک بنّا یا نجّار با خواندن وتئورى ،نمى‏تواند بنّا یا نجّار شود بلکه باید بقدرى تمرین کند تا بتواند به آن هنرها دست یابد، چه بسا هنرمندانى زِبَر دست هستند که از داشتن سواد (حتّى در حدّ خواندن ونوشتن) محرومند امّا در هنر ، حرف اوّل را مى‏زنند.

 

    (3)= علوم کشفى واشراقى: این دسته از علوم نه نیازى به آموزش دارند ونه مانند هنر،نیاز به تجربه وتمرین ،بلکه این علم،یافتنى است، به عنوان مثال: اگرکسى نابینا باشد، هر قدر براى او در باره رنگ، توضیح دهند، از آن چیزى نمى‏فهمد، هر چند از هوش واستعداد وحافظه‏اى قوى برخوردار باشد امّا همین شخص نابینا، اگربینا شود ،در یک لحظه و با یک نگاه، رنگ را مى‏یابد ونیازى به آموزش وتوضیح وتشریح ندارد.

 

    معرفت؛ موهبتى است الهى که باتهذیب نفس به دست مى‏آید؛ کسانى مى‏توانند آنرا بیابند که نفس خود را

 

 

 

--------------------------------------------------------------------------------

 

1-قال امیرالمؤمنین (7): «العلم افضل من المال بسبعة: الاول: انه میراث الانبیاء والمال میراث الفراعنة، الثانى :العلم لا ینقص بالنفقة والمال ینقص بها، الثالث: یحتاج المال الى الحافظ والعلم یحفظ صاحبه، الرابع:العلم یدخل فى الکفن ویبقى المال، الخامس المال یحصل للمؤمن والکافر والعلم لایحصل الّا للمؤمن خاصة،السادس: جمیع الناس یحتاجون الى صاحب العلم فى امر دینهم ولا یحتا جون الى صاحب المال، السابع: العلم یقّوى الرجل على المرور على الصراط والمال یمنعه ».بحار ج 1 / ص 185 / ح 108 .

 


 

--------------------------------------------------------------------------------

تهذیب کنند وآن دسته، همان مؤمنانند. چه بسا دانشمندان ومتفکّرین زیادى هستند که از قدرت علمى بالایى برخوردارند، امّا از این موهبت الهى محروم مى‏باشند وچه بسیار دانشمندانى که در علم کلام وفلسفه وعرفان داراى قدرت علمى‏اند وچه بسیار مدرّسانى که در علوم معارف واخلاق اسلامى که با وجود علمشان (به خاطر نداشتن تقوا) از این امتیاز محروم هستند ولى چه بسا افرادى که از داشتن سواد بى بهره بوده، امّا چون مؤمن وبا تقواهستند، فضل ورحمت الهى شامل حال آنها شده واز این امتیاز برخوردار گشته‏اند.امّا اگر کسانى، هم آشنا با عرفان نظرى بوده وهم با تقوا باشند، طوبى لهم ثم طوبى لهم .