دین شناسی

آثار وبرکات معرفت(13) صبر
نویسنده : سیدمحسن فروغی - ساعت ۱٢:٠٠ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/۱٢/٥
 

                        بسم الله الرحمن الرحیم

    (6)صبر

 

    یکى دیگر از ثمرات معرفت ،صبر وشکیبائى در برابر مشکلات وگرفتاریها مى‏باشد.

 

    خداوند تبارک وتعالى در قرآن کریم مى‏فرماید:

 

«وَاصبِر وَما صَبرَکَ اِلاّ بِالّلهِ»(5)

 

    = «صبر کن وصبر تو فقط به کمک خداست».

 

    «وَاصبِروااِنَّ اللّهَ مَعَ الصّابِرینَ» (6)

 

    = «صبر کنید که خداوند با صابرین مى‏باشد» .

 

«اِستَعینُوا بِاّلصَّبرِ وَاّلصَّلوة وَاِنَّهالَکَبیرَةٌ‏الاّ عَلَى الخاشِعینَ»(7)

 

    «از صبر واز نماز یارى (وکمک) بجوئید؛واین کار جز براى خاشعان گران است».

 

«اِلاّ الَّذینَ صَبَرواوَعَمِلُواالصّالِحات اولئِکَ لَهُم مَغفِرَة‏وَاَجرٌ کَبیرٌ.»(8)

 

 

--------------------------------------------------------------------------------

 

1- سورة المائده آیه 23

 

2-تاریخ انبیاء نویسنده -عمادزاده /ص 291/

 

3- سورة الانبیاء آیه 69

 

4- مصباح الشریعة؛باب 75

 

5- سوره نحل آیه 127

 

6- سورة الانفال آیه /46

 

7- سورة‏البقرة آیه 45

 


 

--------------------------------------------------------------------------------

= «مگر کسانى که صبر مى‏کنند وعمل صالح انجام مى‏دهند ؛ براى آنها آمرزش واجر بزرگى مى‏باشد».

 

     واژه صبر صد وسه بار در قرآن ذکرشده است. از آن جهت که صبر یک کمال وجودى است خداوند متعال در قرآن کریم در حالى که سفارش مى‏کند که از صبر استعانت وکمک بگیرید مى‏فرماید: صبر کن وصبر تو به کمک خداست ؛یعنى تنها مبدأکمال بخش که این کمال را به تو عطا مى‏کند خداست .

 

     واما روایات زیادى در این باب وارد شده است که به بعضى از آنها اشاره مى‏شود:

 

    عن على بن الجسین ( علیهماالسلام )قال: «الصبر من الایمان بمنزلة الرأس من الجسد؛ ولا ایمان لمن لا صبر له».(1)

 

     صبر نسبت به ایمان مانند سر است نسبت به بدن وهر که صبر ندارد ایمان ندارد.

 

    عن ابى جعفر ( علیه‏ السلام )قال: الصبر صبران: صبر على البلاء حسن جمیل وافضل الصبرین الورع عن المحارم .امام محمد باقر ( علیه ‏السلام ) فرمودند: صبر دو گونه است: صبر بربلا که خوب ونیکواست، ولى بهترین این دو صبر ،پرهیز از محرّمات است .(2)

 

     قال امیر المؤمنین ( علیه ‏السلام ): قال رسول اللّه ( صلى‏الله ‏علیه ‏و‏آله )الصبر ثلاثة صبر عند المصیبة وصبرعلى الطاعة‏وصبرعن المعصیة، فمن صبرعلى المصیبة...کتب اللّه له ثلاث مائة‏درجة...ومن صبر على الطاعة کتب اللّه له ستّمائة درجة...ومن صبر على المعصیة کتب اللّه له تسعمائة‏درجه...(3)

 

     امیرالمؤمنین على ( علیه‏ السلام )از قول رسول اللّه ( صلى‏الله ‏علیه‏ و‏آله ) فرمودند که: صبر بر سه قسم است: صبر در مصیبت ووصبر بر طاعت و صبر از گناه،پس هر که بر مصیبت صبر کند...خدا برایش «300»درجه نویسد...وهر که بر طاعت صبر کند خدا برایش «600»در جه نویسد...وهر که از گناه صبر کند، خدا برایش «900»درجه نویسد...

 

    ازروایات مذکوره ،علاوه بر اهمیت صبر ،چنین استفاده مى‏شود که :صبر در ترک معصیت از اهمیت بیشترى برخوردار است؛ زیرا ترک گناه ومعصیت جهاد اکبر است، چه بسا کسانى که در برابر مشکلات .سختیها وکمبودها ونا رسائیها صبر مى‏کنند وحتّى در جان فشانى در مقابل دشمن ایستادگى مى‏کنند، امّا در مقابل هواى نفس از پاى در مى‏آیند ونمى‏توانند نفس سرکش را سرکوب کنند ولذا در روایت آمده است: از موسى بن جعفر« علیهماالسلام »از آباء واجدادشان « علیهم‏ السلام »از مولا امیرالمؤمنین « علیه‏ السلام »روایت کرده‏ اند وفرمودندکه:پیامبر« صلى‏الله‏ علیه‏ و‏آله » عدّه‏ اى را که براى جهاد با دشمن رفته وزمانى که از جهاد بر گشتند، فرمودند: «مرحبا بقومٍ قضواالجهاد الاصغر وبقى علیهم الجهاد الاکبر،قیل: یا رسول اللّه « صلى‏الله ‏علیه‏ و‏آله »وماالجهاد الاکبر؟قال « صلى‏الله‏علیه‏و‏آله »:جهاد النفس»ثم قال « صلى‏الله ‏علیه ‏و‏آله »:افضل الجهاد من جاهد نفسه التّى بین جنبیه (4) =آفرین به قومى «طائفه‏ اى» که جهاد اصغر را انجام دادند(وفارغ شدند)،و جهاداکبربراى آنها باقى ماند.بعضى از اصحاب عرض کردند که: یا رسول اللّه « صلى‏الله‏ علیه‏ و‏آله » جهاد اکبر کدام است؟ حضرت فرمودند: جهاد با نفس!سپس اضافه فرمودند: با فضیلت‏ترین مبارزه وجهاد از براى کسى است که با نفس خود جهاد ومبارزه کند».

 

    پس در نتیجه روشن شد که صبر درمقابل گناه ومعصیت افضل است .     صبر درلغت به معناى شکیبائى کردن .نقیض جزع ؛ودرکشاف اصطلاحات الفنون آمده‏که: صبر؛ به معناى شکیبائى است .

 

 

--------------------------------------------------------------------------------

 

1- سورة هوذ آیه 11

 

2- اصول کافى ج 3 ص 142 ح 4

 

3- اصول کافى ج 3 ح 14 ص 145

 

4- اصول کافى ج 3 ص 145 ح 15

 

5- «انّ رسول اللّه « صلى‏الله‏ علیه‏ و‏آله »بعث سریّة فلمّارجعوا، قال:.. بحارالانوار ج 67 ص 65