دین شناسی

انفاق (5) پنهان یا آشکار؟
نویسنده : سیدمحسن فروغی - ساعت ۳:٤٧ ‎ق.ظ روز ۱۳۸۸/٦/۱٥
 

«بسم الله الرحمن الرحیم »

 

قال الله تبارک وتعالی فی محکم کتابه 

«الذین ینفقون اموالهم باللیل والنهار سّراّ وعلانیة فلهم اجرهم عند ربهم ولاخوف علیهم ولا هم یحزنون » =

 

«آنها که اموال خود را، شب و روز ،پنهان وآشکار،انفاق می کنند ، مزدشان نزد پروردگارشان است ؛ نه ترسی بر آنهاست ، ونه غمگین می شوند».

    آیۀ٢٧۴سورۀ بقرة

(۴)- انفاق ، پنهان یا آشکار؟

بااین که دربارۀ انجام کارهای نیک توصیۀ به پنهان شده است ؛اما در این کریمه فرقی بین آنها نگذاشته واجر هردو را یکسان معین نموده است .

پاسخ

برای روشن شدن ذکر مقدماتی در این مقام  لازم است .

احکام اسلامی دو گونه است ، بخش از احکام وتکالیف است که لطف آنها در پنهان بودن آنهاست مانند خواندن نماز شب ، کمک کردن به مستمندانی که آبرومندند و...اما بخش عمدۀ تکالیف ،احکامی هستند که آشکارا بودن آنها افضل است که به بعضی از آنها اشاره می شود :

(الف): به طور کل ، تمام واجبات ، اعم از نماز ،روزه ،حج ،خمس ، زکات ...

ولذا سفارش شده است که نماز را به جماعت ودر مسجد بخوانید و...

(ب): اعمالی که واجب نیستند اما از شعائر اسلام هستند ، آشکارا انجام دادن آنها، افضل است مانند عزاداری برای ائمۀ معصومین بالاخص سالار شهیدان

حضرت ابی عبدالله الحسین (علیهم السلام )که لطفش در آشکارا بودن است و....

(ج):ممکن است این توهم برای بعضی ایجاد شود که اگر این گونه اعمال آشکار باشد ، ممکن است ریا در آن پیدا شود ؟ در جواب باید گفت :

 اولاّ ، ریا ،یک امر قلبی است که هر کسی باید مراقب نفس خود باشد تا گرفتار آن نشود .

ثانیاّ ، اگر  این گونه فکرشود ، در واقع باید قسمت عمدۀ از احکام الهی را تعطیل کرد ، مانند نماز جمعه ، حج  ، جهاد ، دفاع ،...

بادر نظر گرفتن این مقدمات ، آیه را مورد بررسی قرار داده تا  مطلب روشن  شده  ورفع ابهام گردد .

موارد مصرف در انفاق دو گونه است در بخشی از آن که مربوط به کمک به مستمندان می باشد آن هم فقیرانی که آبرو مندند ومایل نیستند که کسی با خبرشود ، هر چه پنهان تر باشد فضیلتش بیشتر است ولذا در سیرۀ ائمۀ هدی جنین آمده است که برای کمک به مستمندان آبرومند خودشان شخصاّ به در خانۀ آنها می رفتند واین عمل را شب انجام می دادندوحتی روی صورت خود را می پوشانیدند که شناخنه نشوند وحتی اجازه نمی دادند که کسی آنها را همراهی کند ، خلاصۀ کلام به قدری این عمل را مخفیانه انجام می دادند که تا آخر هم ، هیچ یک از فقراء آن حضرات را نمی شناختند بعد از شهادت  امیرالمؤمنین ،فهمیدند که آن آقائی که به آنها رسیدگی می کرده ،مولای امیرالمؤمنین علی (علیه السلام ) بوده است

 

اما بخش دیگر که از شعائر دین می باشد باید علنی وآشکارا باشد مانند ساختن مراکز فرهنگی مانند مسجد ، حسینیه، در مانگاه ، مدرسه ....

بیان یک رهنمود از امام خمینی ( قدس سره)

 

بعد از پیروزی انقلاب عده ای که با فرهنگ اسلام آشنا نبودند ، خود سرانه ، البته چه بسا با نیت خیر ، اقدام به تغییر دادن اسامی مساجد وبیمارستان و... نمودند به عنوان مثال فرد خیّری که مسجدی را بنا کرده بود ونام خود را برآن نوشته بود نام اورا حذف کرده ونام دیگری را به جای آن نوشتند ، این خبر به امام (ره) رسید

 بلا فاصله ایشان مردم را از این کار منع کردند وفرمودند : همان اسامی بانیان خیر را بنویسند وخوشبختانه در اکثر مساجد ، بیمارستانها ، مدارس ...اسامی را به صورت اول برگداندند .

 در نتیجه روشن شد این که در آیۀ کریمه برای اجر و پاداش هیچ فرقی بین انفاق پنهان وآشکارذکر نشده است به جهت مطلوب بودن آشکار در بسیاری از موارد

می باشد وکلام را با این روایت به پایان برده

      « انماالاعمال بالنیات».