دین شناسی

انفاق (8) شناخت فقیر
نویسنده : سیدمحسن فروغی - ساعت ۱٢:٠٩ ‎ق.ظ روز ۱۳۸۸/٧/٩
 

تبصرة

 

نکته ای که بیان آن لطیف است ؛ خط ویژه ایست که خداوند رزاق برای بندگان مؤمن فراهم نموده است .

بیان مطلب

گروهی بر این باورند که همۀ مشکلات از طریق فیزیک وریاضی قابل حلّ است وراه دیگری برای گشایش امور وجود ندارد ، به عنوان مثال برای رزق وروزی حساب ریاضی می کنند وبا معادلات ریاضی مسئلۀ رزق وروزی را حساب می کنند وبه همین دلیل است که در امر معاش با مشکلات عدیده مواجه شده وچه بسا به

بن بست می رسند وراه نجاتی برای خود پیدا نمی کنند .

 از جمله نکاتی که بعضی از آن غافل می باشند وآن را باور نکرده اند

خط ویژه ایست که خداوند تبارک وتعالی در امور مادی قرار داده است

به این بیان که با معادلات ومحاسبات ریاضی قابل جمع نیست که به چند نمونه از آن اشاره می شود :

(الف)=در بارۀ کسی که دچار تنگدستی شده راه چاره را در صدقه وانفاق قرار داده است ودر روایات متعددی که در این باب از حضرات معصومین (سلام الله علیهم )به ما رسیده است بیان گر این معنا می باشد :

قال امیرالمؤمنین (سلام الله علیه)«استنزلوا الرزق بالصدقة».=« به وسیلۀ صدقه ،طلب ودرخواست رزق کنید» (بحارالانوارج/93 ص /120

 عن ابی جعفر (سلام الله علیه )قال :« البروالصدقةینفیان الفقر..»=

بر و نیکی و صدقه ، فقر را برطرف می کند».( بحار/ص/130)

امام جعفر صادق (سلام الله علیه) به فرزندشان محمد فرمودند :«چه مقدار از نفقه باقی مانده است؟»عرضه داشت :«چهل دینار» فرمودند:«برو و آن مقدار را صدقه بده » عرض کرد:« غیر این دیگر چیزی نداریم »فرمودند:«قطعا خداوند عوض آن را جایگزین می نماید، مگر نمی دانی که برای هر چیزی کلیدی هست و کلید رزق و روزی صدقه است ،پس آنها را صدقه بده،» طبق دستور امام صدقه دادند بیش از ده روز نگذشته بود که از جای دیگری چهار هزار دینار رسید و به ده برابر آن مقدار جبران شد».(بحار /ص 134)

(ب)= مورد دیگر در بارة امر ازدواج در قرآن خداوند تبارک و تعالی ازدواج کنید اگر فقیر و تنگ دست باشید خداوند از راه فضل ورحمتش شما را بی نیاز می کند :

 «وانکح الایامی منکم والصالحین من عبادکم وامائکم ان یکونوا فقراء یغنهم الله من فضله والله واسع علیم » =  « مردان وزنان بی همسر خودرا همسر دهید،همچنین غلامان وکنیزان صالح ودرستکارتان را ؛ اگر فقیر وتنگدست باشند، خداوندخداوند از فضل خود آنها را  بی نیاز می سازد؛خداوند گشایش دهنده وآگاه است ».

(آیۀ 32/سورۀ نور)

از آن جائی که مسئلۀ فضل ورحمت الهی فراموش شده است ومتأسفانه برخی برآنند که  مشکلات را از راههای ریاضی وفیزیکی حل کنند ، لذا این اندیشۀ باطل مشکلاتی را در جامعه ایجاد نموده است که از آن جمله کاهش آمار ازدواج است ویا برای خوف از رزق وروزی سعی در کنترل فرزند به این عقیده که نگران رزق وروزی فرزندان هستند ، صدقه نمی دهند زیرا نگران فقر وتنگدستی می با شند و...

چه زیبا در قرآن این افکار را به شیطان نسبت داده است ومی فرماید :

«الشیطان یعدکم الفقر...»این افکار شیطانی است که قرآن به آن اشاره می کند که «شیطان به شما وعدۀ فقر می دهد...» وهمین اندیشه است که ثروتمندان را از پرداخت خمس وزکات وصدقه خود داری کرده ؛ زیرا با محاسبات ریاضی به مسئله می نگرند وحرف دلشان این است که اگر از این اموال خرج کنم ممکن است که دچار فقر شوم ...

(ج)= تحصیل علم دختران به خاطر کسب در آمد .

 چه بسیار افرادی به دنبال کسب علم هستند اما نه ، برای کسب کمالات ، بلکه فقط برای گرفتن مدرک تا بتواند از آن راه به مال برسد ، وقتی از والدین آنها سؤال می شود که به چه انگیزه ای دخترت را به دانشگاه می فرستی در جواب نمی گوید برای کسب علم ودانش بلکه می گوید برای اینکه دخترم در آینده بتواند در آمد داشته باشد ونیازی به کمک شوهر نداشته باشد وخود کفا باشد !! وزمانی که می خواهد برای فرزندش همسری را انتخاب کند تمام سعی وتلاشش براین است که یک دختری که دارای مدرک عالیست را انتخاب کند نه از آن جهت که او دارای کمالات است بلکه از آن نظر که اگر مدرک بالائی داشته باشد قهرا از در آمد بیشتری برخوردار است !!!وحتی جوانی که می خواهد همسر انتخاب کند به دنبال کسی می گردد که از این امتیاز برخوردار باشد واین گونه فکر می کند که با هم کاری بتوانیم  مشکلات اقتصادی را حل کنیم !!!

اما اگر کسی با فرهنگ اسلام آشنا باشد و درآیات قرآن تأمل کند دیگر به خود اجازه نمی دهد تا نسبت به رزق وروزی این گونه فکر کند چون خداوند برای آن خط ویژه ای را قرار داده ولذا مؤمنین ؛ آن کسانی وعده های الهی را باور کرده اند هیچ وقت این گونه فکر نمی کنند ورزق وروزی را از خداوند طلب می کنند وهیچ چشم داشتی به در آمد همسر ندارند وحتی حاضر نیستند که همسرشان به زحمت افتاده وکانون گرم خانواده را رها کند وحقوق اطفال را نادیده بگیرد به این امید که بتواند در آمدی کسب کند تا مبادا در زندگی با مشکل روبرو شود . متأسفانه قرآن در جامعۀ ما قریب است  فرهنگ قرآنی در بین مردم وباورهای مردم جایگاهی ندارد فقط احترام صوری برای آن قائلند اما در عمل به آیات آن دل نمی بندند

«اعاذناالله من شروراعمالنا ».

 

 علائم فقیر

برای فقیر علائمی را ذکر کرده اند تا کسانی که آبرومند هستند وحاضر نیستند اظهار فقر وتنگدستی کنند را شناخته وبه آنها کمک شود.

(1)= کسانی که قدرت کار کردن را ندارند ، مانند سالمندانی که در جوانی فعال بوده اند اما در اثر کهولت سن دیگر قادر به کارکردن نیستند و یا کسانی که عاجز از کار کردن هستند.

(2)=کسانی که سر پرست ندارند .

لازم به ذکر است که سر پرست خانواده یا پدر است یا شوهر ویا  پسر .

به این معنا اگر پدری از کار افتاده باشد بر پسر واجب است تا خرج او را بدهد همان گونه که اگر پسر قدرت کار کردن ندارد بر پدر واجب است خرج او را بدهد .در واقع سرپرستی پدر و پسر مشروط است .

(3)= به مقدار خرج سال ذخیره نداشته باشد.

به این معنا شخص مستمندی که قادر به کار کردن نیست وسرپرستی هم ندارد می توان به مقدار خرج یک سال به آن کمک کرد اما بیشتر از آن جایز نیست

 لذا کسی که فقیر است نمی تواند بیش از خرج سال از مردم کمک بگیرد .

لازم به ذکر است که سرپرست فقط منحصر به پدر وپسر وشوهر می شود اما برادر ،خواهر، دختر ، داماد، عمو،دائی،...هیچ کدام عنوان سرپرستی بر آنها صدق نمی کند ، به این معنا که برآنها واجب نیست که خرج آنها را برهند ولذا اگر کسی سرپرست نداشته باشد او فقیر است ولو آن که برادر و...داشته باشد.